سلامت روانی و هیجانی دانش‌آموزان تیزهوش: نقش عزت‌نفس و کمک‌خواهی

این پژوهش باهدف بررسی نقش عزت‌نفس و رفتار کمک‌خواهی در سلامت روانی دانش‌آموزان تیزهوش انجام شد. مطالعه به روش مرور نظام‌مند صورت گرفت. جستجوی مقالات در پایگاه‌های داخلی (SID، Magiran، IranDoc) و خارجی (Google Scholar،Scopus، (PubMed طی سال‌های ۲۰۱۱ تا ۲۰۲۵ انجام شد. تعداد کل پژوهش‌های مرتبط که یافته شد 3562 مورد بود که از بین آن‌ها کل پژوهش‌های بررسی شده (چکیده و عنوان) 700 مقاله بود. به دلیل غیرمرتبط بودن پژوهش‌ها با این پژوهش و تکرار در پایگاه داده‌ها 657 مقاله حذف شدند. در نهایت 43 مقاله واجد شرایط (متن کامل) مورد تحلیل قرار گرفت. یافته‌ها نشان داد که عزت‌نفس بالا با کاهش اضطراب و افسردگی و افزایش بهزیستی روانی مرتبط است. همچنین رابطه‌ای مثبت میان عزت‌نفس و رفتار کمک‌خواهی مشاهده شد و کمک‌خواهی به‌عنوان یک راهبرد سازگارانه به بهبود سلامت روانی دانش‌آموزان کمک می‌کند. علاوه بر این، مداخلاتی نظیر آموزش راهبردهای فراشناختی و ارتقای سواد سلامت روان می‌توانند زمینه‌ساز افزایش عزت‌نفس و گرایش به کمک‌خواهی باشند. ازاین‌رو، پژوهش حاضر شکاف موجود را با مرور جامع برطرف می‌کند. نتایج حاکی از آن است که تقویت عزت‌نفس و ایجاد بستر مناسب برای ترویج فرهنگ کمک‌خواهی در مدارس می‌تواند نقش مهمی در ارتقای سلامت روانی دانش‌آموزان تیزهوش ایفا کند. انجام پژوهش‌های آینده با تمرکز بر مداخلات بلندمدت و متناسب با زمینه‌های فرهنگی توصیه می‌شود.

کلیدواژه‌ها: دانش‌آموزان تیزهوش، سلامت روانی، عزت‌نفس، کمک‌خواهی، نوجوانان.