https://ebd.shirazu.ac.ir/ اختلال‌های هیجانی و رفتاری fa daily 1 Fri, 20 Feb 2026 00:00:00 +0330 Fri, 20 Feb 2026 00:00:00 +0330 https://ebd.shirazu.ac.ir/article_8596.html پژوهش حاضر با هدف بررسی اثربخشی برنامه توالی واجی لیندامود بر عملکرد خواندن (روان‌خوانی و درک مطلب) دانش‌آموزان با اختلال خواندن انجام شد. روش پژوهش از نوع آزمایشی بود. به‌منظور انجام این پژوهش، 30 نفر از دانش‌آموزان مبتلا به اختلال خواندن در سال تحصیلی 1399-1400 از مرکز اختلالات یادگیری شهر لارستان، به شیوۀ نمونه‌گیری در دسترس انتخاب و به‌صورت تصادفی در دو گروه آزمایش و کنترل قرار گرفتند. سپس‌آزمون خواندن و نارساخوانی نما (نوری و مرادی، 1384) به‌عنوان پیش‌آزمون در مورد هر دو گروه به عمل آمد. همچنین برنامه توالی واجی لیندامود به مدت 16 جلسه مداخله فشرده به گروه آزمایش ارائه گردید. بلافاصله پس از اتمام آموزش، هر دو گروه در پس‌آزمون و پس از یک ماه در آموزش پیگیری شرکت کردند. جهت تحلیل داده‌ها از تحلیل واریانس با اندازه‌گیری مکرر استفاده شد. نتایج نشان داد که تفاوت معناداری در عملکرد خواندن بین دو گروه وجود دارد بدین‌صورت که گروه آزمایش در پس‌آزمون و پیگیری عملکرد بهتری داشته است. به‌طورکلی نتایج حاکی از آن است که برنامه توالی واجی لیندامود منجر به بهبود عملکرد خواندن (روان‌خوانی و درک مطلب) در دانش‌آموزان با اختلال خواندن شده است. https://ebd.shirazu.ac.ir/article_8592.html نارساخوانی یکی از شایع‌ترین و ناتوان کننده ترین اختلالات یادگیری است که توانایی رمزگشایی، درک مطلب و روان‌خوانی را در دانش‌آموزان مختل می‌کند. با توجه به اهمیت حیاتی مهارت خواندن در پیشرفت تحصیلی، شناسایی و مداخله زودهنگام در این اختلال، یکی از اولویت‌های آموزش و پرورش استثایی محسوب می‌شود. یکی از رویکردهای مناسب برای درمان نارساخوانی، رویکرد پاسخ به مداخله است که به صورت نظام‌مند و مرحله‌ای، آموزش را با توجه به میزان پیشرفت دانش‌آموزان طراحی می‌کند. هدف مقاله حاضر، مرور و تحلیل مطالعات انجام شده پیرامون اثربخشی مداخلات خواندن مبنی بر رویکرد پاسخ به مداخله در دانش‌آموزان نارساخوان است.با بررسی پژوهش‌های داخلی و خارجی، شواهد نشان می‌دهد که برنامه‌های چندسطحی مبتنی بر رویکرد پاسخ به مداخله در بهبود آگاهی واج‌شناختی، سرعت و دقت خواندن، درک مطلب و انگیزه تحصیلی موثر هستند. نتایج مرورها نشان می‌دهد که اجرای صحیح این رویکرد می‌تواند نیاز به خدمات آموزش ویژه را کاهش داده و کیفیت عملرد تحصیلی و هیجانی دانش‌آموزان را ارتقا دهد. https://ebd.shirazu.ac.ir/article_8590.html اختلالات خوردن یکی از مورد توجه‌ترین اختلالات روانیست و در دهه‌های اخیر شیوع آن افزایش یافته‌است. هدف این پژوهش بررسی مدل ساختاری اختلالات خوردن بر اساس سبک‌های دلبستگی و ترومای دوران کودکی با نقش واسطه‌ای نظم‌جویی شناختی هیجان بود. روش پژوهش از نوع همبستگی با استفاده از معادلات ساختاری است. جامعه آماری شامل تمامی زنان شاغل در بیمارستان‌های استان البرز در سال 1403 بودند که از بین آنان نمونه‌ای به حجم 185 نفر به روش نمونه‌گیری غیر‌تصادفی در‌دسترس انتخاب شدند. پرسشنامه‌های اختلال خوردن (Stice و همکاران، 2000)، سبک‌های دلبستگی (Collins & Read، 1990)، ترومای دوران کودکی (Bernstein و همکاران، 2003) و تنظیم شناختی هیجان (Garnfski و همکاران، 2002) استفاده شد. تحلیل داده‌ها با آزمون همبستگی پیرسون و مدل‌سازی معادلات ساختاری با نرم‌افزار‌های SPSS و Smart PLS صورت پذیرفت. یافته‌ها همبستگی معناداری را بین سبک‌های دلبستگی (ایمن 29/0-=r، اجتنابی 18/0-=r و اضطرابی/ دوسوگرا 48/0=r) و نظم‌جویی شناختی هیجان (25/0-=r) با اختلالات خوردن نشان دادند (05/0>p). همچنین نتایج مدل ساختاری حاکی از آن بود که اختلالات خوردن به وسیله تروماهای کودکی، دلبستگی ایمن و دلبستگی اضطرابی/ دوسوگرا با نقش میانجی‌گری نظم‌جویی شناختی هیجان قابل پیش‌بینی می‌باشند و راهبرد‌های نظم‌جویی شناختی هیجان نقش میانجی‌گری موثری در این مدل داشت. https://ebd.shirazu.ac.ir/article_8591.html این پژوهش با هدف بررسی اثربخشی درمان پذیرش و تعهد (ACT) بر کاهش رفتارهای پرخطر و افزایش عزت نفس در دانشجویان انجام شد. روش تحقیق نیمه‌آزمایشی با طرح پیش‌آزمون، پس‌آزمون و پیگیری همراه با گروه کنترل بود. نمونه شامل ۳۶ دانشجوی دانشگاه آزاد اسلامی واحد نیشابور بود که به‌صورت تصادفی در دو گروه آزمایش و کنترل جای گرفتند. گروه آزمایش طی ۱۲ جلسه تحت مداخله ACT قرار گرفت. داده‌ها با استفاده از پرسشنامه رفتارهای پرخطر و مقیاس عزت نفس روزنبرگ جمع‌آوری و با تحلیل واریانس اندازه‌گیری مکرر بررسی شد. نتایج نشان داد درمان ACT به‌طور معناداری موجب کاهش رفتارهای پرخطر و افزایش پایدار عزت نفس در گروه آزمایش شد. این یافته‌ها نشان‌دهنده اثربخشی ACT در ارتقای سلامت روان دانشجویان است.کلمات کلیدی:درمان پذیرش و تعهد، رفتارهای پرخطر، عزت نفس، انعطاف پذیری روانشناختی، دانشجویان کلمات کلیدی:درمان پذیرش و تعهد، رفتارهای پرخطر، عزت نفس، انعطاف پذیری روانشناختی، دانشجویان کلمات کلیدی:درمان پذیرش و تعهد، رفتارهای پرخطر، عزت نفس، انعطاف پذیری روانشناختی، دانشجویان https://ebd.shirazu.ac.ir/article_8635.html پژوهش حاضر با هدف مقایسه استرس والدین کودکان مبتلا به اختلال‌های عصبی_ تحولی صورت گرفته است . نمونه شامل 180 نفر از والدین کودکان 7 تا 12 ساله مبتلا به اختلال‌‌های عصبی تحولی (60 نفر از والدین کودکان مبتلا به اختلال طیف اتیسم،60 نفر از والدین کودکان مبتلا به کم‌توانی ذهنی و 60 نفر از والدین کودکان مبتلا به اختلال یادگیری خاص) بودند که به صورت در دسترس انتخاب شدند. ابزار پژوهش شامل مقیاس استرس والدینی بری و جونز (1995) بوده است. نتایج به دست آمده از آزمون تحلیل واریانس دوراهه و آزمون تعقیبی شفه نشان داده است که والدین کودکان مبتلا به اختلال طیف اتیسم در مقایسه باوالدین دو گروه دیگر به صورت معناداری نمره بیشتری در نمره کل استرس کسب کردند (05/0>P). بنابراین طراحی و اجرای برنامه‌های مداخله‌ای و پیشگیرانه برای کاهش استرس والدین این کودکان و در والدین کودکان مبتلا به اختلال طیف اتیسم ضروری است . https://ebd.shirazu.ac.ir/article_8636.html اختلال طیف اتیسم یکی از چالش ‌برانگیزترین اختلالات رشدی-عصبی است که با الگوهای پایدار نارسایی در ارتباط اجتماعی و رفتارهای محدود و تکراری شناخته می‌شود. بروز رفتارهای پرخطر در برخی از کودکان مبتلا به این اختلال، پیامدهای منفی عمیقی بر سازگاری فردی، روابط خانوادگی و عملکرد آموزشی برجای می‌گذارد. این مطالعه با هدف ارزیابی کارایی یک برنامه آموزشی–توانبخشی ترکیبی مبتنی بر نظام ارتباطی تبادل تصویر (پکس) همراه با اصول مداخلات رفتاری در کاهش رفتارهای پرخطر دانش‌آموزان مبتلا به اختلال طیف اتیسم اجرا شد. پژوهش از نوع ‌آزمایشی با طرح پیش‌آزمون–پس‌آزمون و پیگیری و با حضور گروه گواه بود. از میان دانش‌آموزان (12- 8 سال) دارای تشخیص قطعی اتیسم در شهر کرمانشاه در سال تحصیلی ۱۴۰۴–۱۴۰۳، تعداد 30 نفر به‌صورت دردسترس انتخاب و به شکل تصادفی در دو گروه آزمایش و گواه گمارده شدند. گروه آزمایش طی دو ماه، در ۴۰ جلسه آموزش ساختاریافته مبتنی بر اصول پکس و راهبردهای تحلیل رفتار کاربردی شرکت کرد. داده‌ها با استفاده از پرسشنامه مهارت‌های اجتماعی گرشام و الیوت (عامل مشکلات رفتاری) گردآوری و با تحلیل واریانس اندازه‌گیری مکرر تحلیل شد. یافته‌ها نشان داد برنامه آموزشی–توانبخشی ارائه‌شده در مرحله پس‌آزمون موجب کاهش معنادار رفتارهای پرخطر شد؛ بااین‌حال بخش‌هایی از این بهبود در مرحله پیگیری تضعیف گردید. نتایج ضمن تأکید بر اثرگذاری کوتاه‌مدت مداخله، بیانگر ضرورت تداوم آموزش و ارائه خدمات تقویتی به‌منظور تثبیت رفتارهای مطلوب است. بر پایه نتایج، پیشنهاد می‌شود مدارس استثنایی از ترکیب رویکردهای ارتباطی تصویری با مداخلات رفتاری برای مدیریت مؤثر رفتارهای پرخطر استفاده کنند. https://ebd.shirazu.ac.ir/article_8662.html پژوهش حاضر با هدف بررسی اثر بخشی برنامه‌ درمانی حمایت از خودگردانی روزمره نوجوانان بر خودتنظیمی دانش‌آموزان دارای اختلال نارسایی توجه- بیش‌فعالی انجام شد. روش پژوهشی آزمایشی و از دو طرح گروهی با تقسیم تصادفی، پیش‌آزمون و پس‌آزمون استفاده شد. جامعه آماری این پژوهش کلیه‌ی دانش‌آموزان پسر دارای اختلال نارسایی توجه-بیش ‌فعالی شهر شیراز در سال تحصیلی 1400-1399 بودند. که از بین آنها نمونه‌ای با حجم 30 نفر به روش نمونه‌گیری در دسترس انتخاب و به طور تصادفی در گروه آزمایش و کنترل جاگماری شدند. از هر دو گروه پیش آزمون به عمل آمد و گروه آزمایش برنامه‌ی درمانی حمایت از خودگردانی روزمره نوجوانان را در 15 جلسه یک ساعته دریافت کردند در حالی که به گروه کنترل این آموزش ارائه نشد و در پایان بر روی هر دو گروه پس‌آزمون اجرا شد. به منظور سنجش نشانه‌های اختلال نارسایی توجه – بیش فعالی و خودتنظیمی، به ترتیب از مقیاس درجه بندی کانرز فرم والدین و(1960) پرسشنامه خودتنظیمی میلر، براون و لاوندیسکی(1999) استفاده شد. تحلیل داده‌ها با استفاده از روش تحلیل کوواریانس یک متغیره و چند متغیره نشان داد که برنامه درمانی حمایت از خودگردانی روزمره نوجوانان بر نمره کل و خرده مقیاس‌های خودتنظیمی دانش‌آموزان دارای اختلال نارسایی توجه – بیش فعالی تاثیر معناداری داشته است (05/≥0p). بنابراین پیشنهاد می‌شود از برنامه درمانی حمایت از خودگردانی روزمره نوجوانان در کلینیک‌ها و مراکز اختلالات رفتاری جهت بهبود وضعیت دانش‌آموزان دارای اختلال نارسایی توجه – بیش فعالی استفاده شود. https://ebd.shirazu.ac.ir/article_8663.html دوره نوجوانی به دلیل تحولات گسترده و آسیب‌پذیری ساختاری بالا، زمینه‌ساز بروز اختلالات رفتاری (شامل درونی سازی شده و برونی‌سازی شده) است که تأثیرات نامطلوبی بر عملکرد تحصیلی و اجتماعی دانش‌آموزان می‌گذارد. پژوهش حاضر باهدف پیش‌بینی اختلال‌های رفتاری در دانش‌آموزان پسر مقطع متوسطه دوم بر اساس مؤلفه‌های حالات روان‌شناختی مثبت (بر اساس رویکرد روانشناسی مثبت نگر) انجام گرفت تا نقش این مؤلفه‌ها به‌عنوان عوامل محافظتی تبیین شود.این پژوهش ازنظر هدف، کاربردی و ازنظر روش، توصیفی از نوع همبستگی است. جامعه آماری شامل کلیه دانش‌آموزان پسر مقطع متوسطه دوم ناحیه ۲ مشهد در سال تحصیلی ۱۴۰۳-۱۴۰۴ (حدود ۲۵۰۰ نفر) بود که از میان آن‌ها ۳۲۰ نفر به روش نمونه‌گیری در دسترس انتخاب شدند. ابزارهای پژوهش شامل پرسشنامه حالات روان‌شناختی مثبت (Rajaee et al, 2012) و سیاهه رفتاری کودک Achenbach (1991) بود. داده‌ها با استفاده از ضریب همبستگی پیرسون و تحلیل رگرسیون چندگانه به شیوه هم‌زمان مورد تحلیل قرار گرفتند. نتایج ضریب همبستگی پیرسون نشان داد که مشکلات رفتاری باتمام مؤلفه‌های حالات روان‌شناختی مثبت (توکل به خدا، وظیفه‌شناسی، رضایت از زندگی، خلق مثبت و شادمانی، اجتماعی بودن و قدردانی کردن) دارای همبستگی معکوس و معنادار است. نتایج تحلیل رگرسیون چندگانه نشان داد که از میان مؤلفه‌های روان‌شناختی مثبت، تنها متغیرهای وظیفه‌شناسی، قدردانی کردن، اجتماعی بودن دارای سهم معنادار و منفی در پیش‌بینی اختلال‌های رفتاری دانش‌آموزان هستند. بالاترین قدرت پیش‌بینی به ترتیب متعلق به وظیفه شناسی، اجنماعی بودن و قردانی کردن بود