فراسوی توصیف و علائم: بازخوانی نشانگان سلوک بر پایه‌ی نظریه‌ی روابط موضوعی فربرن

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

گروه روانشناسی و آموزش کودکان با نیازهای ویژه، دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران

چکیده

صورت‌بندی اختلال سلوک در نظام‌های تشخیصی، عمدتاً بر توصیف رفتارهای قابل مشاهده استوار است و معنا، تاریخچه‌ی رابطه‌ای و سازمان درونی زمینه‌ساز این رفتارها را کمتر مورد توجه قرار می‌دهد. پژوهش حاضر با هدف بازخوانی نشانگان اختلال سلوک در کودکان شش تا دوازده سال بر پایه‌ی نظریه‌ی روابط ابژه‌ی فربرن انجام شد. پژوهش، مطالعه‌ای نظری با روش مرور یکپارچه‌ساز و تحلیل مفهومی بود. منابع در دو سطح بررسی شدند؛ در سطح نخست، هجده متن از آثار فربرن مطالعه و پنج متن متعلق به صورت‌بندی پسین نظریه به‌عنوان پیکره‌ی اصلی تحلیل برگزیده شد و در سطح دوم، چهارده متن از شارحان و پژوهش‌های کاربستی بررسی گردید. تحلیل نشان داد مفاهیمی چون ابژه‌ی طردکننده و برانگیزاننده، ایگوی ضدلیبیدویی، دفاع اخلاقی، همانندسازی با ابژه‌ی طردکننده و بازگشت ابژه‌های بد، امکان تبیین رابطه‌ای نشانگان سلوک را فراهم می‌کنند. در بسطی از این چارچوب، پرخاشگری و آسیب به دیگری، دزدی، تخریب اموال، فریب‌کاری و نقض مقررات را می‌توان نه رفتارهایی منفرد، بلکه صورت‌های متفاوت بازآفرینی روابط درونی‌شده و پاسخ به ناکامی رابطه‌ای فهم کرد؛ بر این اساس، تفاوت میان این نشانگان در شیوه‌ی تجلی یک سازمان رابطه‌ای مشترک جست‌وجو می‌شود. صفات بی‌رحمی–بی‌عاطفگی و نارسایی مهار تکانه نیز در این خوانش، به‌جای آنکه صرفاً به‌مثابه کاستی در سازوکارهای بازدارنده فهم شوند، در پرتو حضور فعال روابط درونی‌شده تفسیر می‌شوند. این بازخوانی، همچون یکی از خوانش‌های ممکن این اختلال، می‌تواند کانون ارزیابی و مداخله را از مهار رفتار به تاریخچه‌ی روابط اولیه، الگوهای رابطه‌ای و سازمان شخصیت معطوف سازد.

کلیدواژه‌ها



مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده
انتشار آنلاین از تاریخ 02 آبان 1405
  • تاریخ دریافت: 02 مرداد 1405
  • تاریخ بازنگری: 11 مهر 1405
  • تاریخ پذیرش: 22 مهر 1405