اثربخشی بازی درمانی شناختی-رفتاری بر تنظیم شناختی هیجان نوآموزان با کم‌توجهی بیش فعالی

رجبی هرسینی, سماء; صیدی, مریم

doi:10.22099/ebd.2026.8883

اثربخشی بازی درمانی شناختی-رفتاری بر تنظیم شناختی هیجان نوآموزان با کم‌توجهی بیش فعالی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

¹ دانشجوی کارشناسی ارشد، گروه روان‌شناسی و آموزش کودکان استثنایی، واحد کرمانشاه، دانشگاه آزاد اسلامی، کرمانشاه، ایران.

² استادیار گروه روان‌شناسی و آموزش کودکان استثنایی، واحد کرمانشاه، دانشگاه آزاد اسلامی، کرمانشاه، ایران.

10.22099/ebd.2026.8883

چکیده

این پژوهش با هدف بررسی اثربخشی بازی‌درمانی شناختی-رفتاری بر تنظیم هیجان نوآموزان با کم‌توجهی بیش فعالی در شهر کرمانشاه انجام شد. پژوهش از نوع نیمه‌آزمایشی با طرح پیش‌آزمون–پس‌آزمون همراه با گروه کنترل بود. جامعه آماری شامل کودکان دارای نشانه‌های اختلال نقص توجه/فزون‌کنشی مراجعه‌کننده به مراکز جامع سنجش، آموزش و توان‌بخشی و مداخله بهنگام رشدی-تربیتی جهت سنجش بدو ورود به مدرسه در شهر کرمانشاه بود که از میان آن‌ها ۳۰ کودک به روش نمونه‌گیری هدفمند انتخاب و به‌صورت تصادفی در دو گروه آزمایشی (۱۵ نفر) و کنترل (۱۵ نفر) قرار گرفتند. گروه آزمایشی تحت پروتکل ۱۲ جلسه‌ای هفتگی، هر جلسه به مدت ۴۰ دقیقه، مداخله بازی‌درمانی شناختی-رفتاری قرار گرفت، در حالی که گروه کنترل هیچ مداخله‌ای دریافت نکرد. ابزار گردآوری داده‌ها شامل پرسشنامه تنظیم هیجان جانگانل و همکاران (۲۰22). بود. جهت تحلیل داده‌ها، برای بررسی نمره کل تنظیم هیجان از تحلیل کوواریانس تک‌متغیری ( ANCOVA) و برای بررسی خرده‌مقیاس‌های تنظیم هیجان از تحلیل کوواریانس چندمتغیری (MANCOVA)استفاده شد. نتایج نشان داد که بازی‌درمانی شناختی-رفتاری پس از کنترل اثر پیش‌آزمون، موجب بهبود معنادار تنظیم هیجان در گروه آزمایشی در مقایسه با گروه کنترل شد. همچنین بازی‌درمانی شناختی-رفتاری تأثیر معناداری بر ابعاد حواس‌پرتی، حل مسئله و حمایت اجتماعی داشت (P<0.05)، اما بر بعد استراتژی ناکارآمد اثر معناداری نشان نداد. در مجموع، بازی‌درمانی شناختی-رفتاری می‌تواند به‌عنوان یک مداخله روان‌شناختی کارآمد، ظرفیت‌های تنظیم هیجان کودکان با اختلال نقص توجه/فزون‌کنشی را ارتقا دهد. بر اساس این یافته‌ها، پیشنهاد می‌شود از این پروتکل در برنامه‌های توان‌بخشی و آموزشی این گروه از کودکان استفاده شود.

کلیدواژه‌ها